Uitgelicht

Open Monumentendag ‘Veerkrachtig Vrouwenhuis’

Tijdens Open Monumentendag 2026 staat het Vrouwenhuis in het teken van ‘veerkrachtig erfgoed’. Dit bijzondere gebouw beweegt immers al eeuwenlang met de tijd mee. Van hofje voor oude, arme vrouwen tot een uniek museum in Zwolle: in alles zie je hoe het Vrouwenhuis zich steeds opnieuw heeft weten aan te passen.

Bezoekers kunnen tijdens Open Monumentendag op verschillende manieren kennismaken met het verhaal van het Vrouwenhuis. Ontdek verborgen plekken in onze documentaire, ga mee op een rondleiding over de bouwgeschiedenis of ontdek hoe het het Vrouwenhuis steeds een nieuwe functie kreeg. Voor kinderen is er een interactieve rondleiding waarin zij zelf belangrijke keuzes maken over erfgoed als ‘baas’ van Het Vrouwenhuis. We sluiten de dag op een bijzondere en muzikale manier af.

Het Vrouwenhuis is met Open Monumentendag gratis toegankelijk, maar reserveren voor de activiteiten is wel verplicht. Vol = vol.

Kinderactiviteit Het Vrouwenhuis – ‘Wat als…’

Het Vrouwenhuis is al heel oud. Vroeger woonde hier een rijke mevrouw, Aleida Greve. Zij bepaalde dat haar eigen huis na haar dood een plek werd voor arme, oude vrouwen. Honderden jaren later is het een museum. Maar hoe zorg je er nou voor dat zo’n bijzonder gebouw blijft bestaan? Tijdens deze interactieve rondleiding kruip jij in de rol van ‘baas’ van het Vrouwenhuis en mag je zelf belangrijke keuzes maken!

Voor wie: Kinderen vanaf ca. 8 jaar
Wanneer: Om 10.00 en om 13.00 uur
Duur: ca. 45 minuten
Aanmelden:
Kinderactiviteit van 10:00
Kinderactiviteit van 13.00

Let op: Ouders kunnen helaas niet mee met de kinderactiviteit. Zij kunnen op dat moment de film over Het Vrouwenhuis bekijken, deze draait daarom gelijktijdig, of hun kinderen naderhand weer ophalen bij de ingang.

Filmvertoning – ‘Huis ende doergaande where’

Het Vrouwenhuis heeft in de periode 2020-2022 een grote conserverende restauratie ondergaan, die bekroond werd met de Erfgoedprijs Zwolle-Kampen 2023. Deze restauratie was de aanleiding tot het maken van een serie korte video’s over de bijzondere geschiedenis van het Vrouwenhuis. Speciaal voor Open Monumentendag 2026 zijn deze korte video’s samengevoegd tot één film. In deze film leer je meer over de restauratie en de (bouw)geschiedenis van Het Vrouwenhuis, en ontdek je plekken die bij een rondleiding niet getoond kunnen worden.

Wanneer: Om 10.15 en om 13.15 uur
Duur: ca. 30 minuten
Aanmelden:
Filmvertoning van 10:15
Filmvertoning van 13.15

Rondleiding – ‘Wonen in het Vrouwenhuis’

Veerkrachtig erfgoed gaat verder dan alleen het fysieke gebouw. Door veranderingen in sociale gebruiken en behoeften op te vangen, is het Vrouwenhuis een relevante plek voor Zwolle gebleven. In deze rondleiding hebben we aandacht voor de oorsprong van Het Vrouwenhuis als 17e-eeuws woonhuis, haar latere functie als hofje voor oude armlastige vrouwen en hoe die functie honderden jaren later overbodig werd. Zo wordt zichtbaar hoe het Vrouwenhuis zich steeds opnieuw heeft weten aan te passen aan veranderende tijden.

Wanneer: om 11:00 en om 14:00 uur
Duur: ca. 45 minuten
Aanmelden:
Rondleiding ‘Wonen’ van 11:00
Rondleiding ‘Wonen’ van 14.00

Rondleiding – ‘Sporen van de tijd’

In deze rondleiding laten we zien hoe het Vrouwenhuis door de eeuwen heen is gerestaureerd, aangepast, uitgebreid en behouden. Daarbij is speciale aandacht voor enkele grote restauratieprojecten. Een unieke kans voor liefhebbers van erfgoed en bouwgeschiedenis om het Vrouwenhuis eens vanuit een ander perspectief te ontdekken.

Wanneer: om 12:00 en om 15:00
Duur: ca. 45 minuten
Aanmelden:
Rondleiding ‘Sporen’ om 12:00
Rondleiding ‘Sporen’ om 15:00

Mini-lezing met muzikale omlijsting

In het kader van veerkrachtig erfgoed kijken we niet alleen terug op onze rijke geschiedenis, maar ook juist vooruit. Hoe zorgen we dat het Vrouwenhuis van betekenis blijft in een veranderende wereld? En welke rol speelt veerkrachtigheid hierin?

Wanneer: 16:00
Duur: ca. 45 minuten
Aanmelden:
Lezing met muziek om 16:00

Tip: Nationale Archeologiedagen

Hoe voelt het om een echte archeologische vondst uit de grond te halen? Ontdek het tijdens de Nationale Archeologiedagen 2026 in Windesheim. Op vrijdag 19 en zaterdag 20 juni, van 10.00 tot 16.00 uur, openen Zwolse archeologen een bijzondere werkput naast de Kerk van Windesheim (Dorpsstraat 4). Bezoekers kunnen archeologie niet alleen bekijken maar ook zelf beleven.

Twee dagen lang werken archeologen samen met bezoekers in een unieke werkput. Hier wordt onderzoek gedaan naar de geschiedenis van Windesheim. Zelf meehelpen in de werkput? Meld je dan vooraf aan via erfgoed@zwolle.nl. Vanwege de beperkte omvang van de werkput is aanmelden verplicht. Vol = vol.

Vrijdag 19 juni

Vrijdag staat in het teken van archeologisch veldwerk. Bezoekers kunnen meehelpen met het zorgvuldig afgraven van de werkput, unieke vondsten uit het depot bekijken en meewandelen met Mink de Vries tijdens een van de rondleidingen door Windesheim. Tijdens deze wandelingen ontdekken bezoekers meer over de rijke geschiedenis van het bijzondere oude kerkdorp. Voor de rondleidingen is aanmelden niet nodig.

Zaterdag 20 juni

Op zaterdag barst het programma helemaal los, met een uitgebreid programma voor jong en oud. Bezoekers kunnen meehelpen in de werkput, archeologische vondsten schoonmaken, leren hoe archeologen vondsten documenteren en indrukwekkende 3D-modellen bekijken. Ook op zaterdag verzorgt Mink de Vries rondleidingen door Windesheim. Aanmelden hiervoor is niet nodig.

Voor kinderen is er de activiteit ‘Weet wat je eet’. Als echte onderzoekers trekken zij een laboratoriumjas aan en ontdekken zij met behulp van een microscoop wat mensen vroeger aten.

ANNO Stadsmuseum Zwolle

De Nationale Archeologiedagen worden op zondag 21 juni voortgezet in het Erfgoedlab van ANNO Stadsmuseum Zwolle. Hier kunnen bezoekers tussen 10.00 en 16.00 uur kennismaken met het werk van archeologen en ontdekken hoe archeologische vondsten worden onderzocht.

Praktische informatie

Het volledige programma is te vinden op www.zwolle.nl/erfgoed/nationale-archeologiedagen. Alle activiteiten zijn gratis toegankelijk. Blijf op de hoogte van activiteiten rondom het erfgoed in Zwolle via www.instagram.com/erfgoedzwolle/.

Rondleiding op inschrijving tijdens Blauwvingerdagen Zwolle

Tijdens de Blauwvingerdagen in Zwolle openen we op de vier woensdagen in juli de deuren van Het Vrouwenhuis voor een aantal open rondleidingen. Een unieke kans, want meestal is bezoek alleen mogelijk in een besloten groepsrondleiding.

Midden in het historische hart van Zwolle ontdek je de geschiedenis van Het Vrouwenhuis, de verhalen van de vrouwen die hier woonden en onze authentieke interieurs. De rondleiding is ideaal voor wie tijdens de drukte van de braderie even de rust wil opzoeken, cultuur met shoppen wil combineren of het dagje Zwolle nét iets specialer wil maken.

Deelname:
Volwassen €10
Kinderen 7 t/m 17 jaar €5 
Je kunt bij ons met pin of contact betalen. 

Entree: 
De ingang van Het Vrouwenhuis bevindt zich aan Voorstraat 46, Zwolle.

De rondleidingen vinden plaats op:

Reserveren is verplichten en kan door één van de data hierboven aan te klikken.

Uitgelicht : fotomozaïek ‘1000 vrouwen 1000 dromen’ (Internationale Vrouwendag Zwolle)

1000 vrouwen 1000 dromen Internationale Vrouwendag Zwolle Zwols Vrouwenplatform Aleida Greve fotoproject

Rond Internationale Vrouwendag (vr. 8 maart 2024) wordt aan 1000 Zwolse vrouwen gevraagd om hun droom en hun fotoportret. Tezamen zullen deze kleine portretjes het (zelf)portret vormen van een jonge vrouw die later een grote droom koestert en realiseert : Aleida Greve (1670-1742). Na haar dood wordt haar grote huis aan de Melkmarkt/Voorstraat een tehuis voor bejaarde, alleenstaande vrouwen.

Op diverse locaties in Zwolle gaan 10 fotografes i.s.m. het Zwols Vrouwenplatform aan de slag om elk 100 vrouwen te fotograferen. Aan Zwolse bezoeksters van het Vrouwenhuis en aan vrouwen die op 8 maart tussen 11 en 13 uur naar de markt gaan wordt hun portret en hun droom gevraagd. Dat is vóór het Vrouwenhuis, Melkmarkt 53. ’s Avonds in De Stadkamer, waar het Zwols Vrouwenplatform Internationale Vrouwendag viert, kan dat ook. Of in je eigen wijkcentrum of vrouwenclub. Doe je ook mee ?

1000vrouwen1000dromen Aleida Greve zelfportret Vrouwenhuis Zwolle kijk !

Het fotomozaïek wordt op 24 mei 2024 gepresenteerd in het Vrouwenhuis en gaat later op toernee door de hele stad, om op 8 maart 2025 te eindigen in de Stadkamer.

Formaat : 210 bij 120 cm. Zoek jezelf, zuster ! Vind jezelf…

Tot 14 september te zien voor de ramen van de regentenkamer van het Vrouwenhuis, in de Korte Kamperstraat.

Uitgelicht : middeleeuwse trippen uit het Vrouwenhuis teruggevonden

Leave a comment
In de herfst van 1870 werden deze twee trippen of patijnen hoog in de muur van het Vrouwenhuis gevonden. Het zijn onderschoenen van hout met een leren band om buitenshuis het leren schoeisel te beschermen. Deze dateren uit de 13de tot en met de 15de eeuw.

Waarschijnlijk dienden deze in de 15de eeuw ingemetselde versleten onderschoenen om boze geesten af te weren.

Ze werden aangekocht door de Overijsselsche Vereeniging tot ontwikkeling van Provinciale Welvaart voor hun ‘museum van oudheden’ in het Refter aan het Bethlehemskerkplein. Later kwamen ze in het bezit van de Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch Regt en Geschiedenis.

Na het lezen van het krantenverslag uit oktober 1870 gingen de auteurs van het nieuwe boek over het Vrouwenhuis, Jan ten Hove en Saskia Zwiers, op zoek naar trippen in Collectie Overijssel die de collectie van de VORG beheert. Dit paar komt precies overeen met de beschrijving in de krant.

Tot en met 31 maart 2024 zijn ze na 153 jaar terug in het Vrouwenhuis, in een vitrinekast in de muur.

De trippen waren op 11 oktober 2023 te zien in RTLnieuws, als laatste item in het journaal van 18.00 en 19.30 uur.

Uitgelicht : de beeldsnijder Hermannus van Arnhem (Zwolle 1634-1708)

Leave a comment

Een van de mooiste onderdelen van het Vrouwenhuis is de gang met tongewelf die het voorhuis aan de Melkmarkt met het achterhuis aan de Voorstraat verbindt. Het werd omstreeks 1682 aangelegd in opdracht van het rijke echtpaar Pieter Soury (1645-1695) en Aleida Wolfsen (1648-1692). Aan de Zwolse beeldsnijder Hermannus van Arnhem werd gevraagd de gang te versieren met houtsnijwerk : over Ionische pilasters golven aan een lint lange slingers van allerlei soorten bloemen (roos, goudsbloem, maagdenpalm en vooral zonnebloem), bladeren (eik, klimop, druif) en vruchten. Tijdens de laatste restauratieperiode 2020-2022 werden deze pilasters onderzocht. Een is reeds gerestaureerd.

Een schouw elders in huis versierde hij met slingers van vruchten (trosjes druiven, granaatappel, perzik, lisdodde, dennenappel, maiskolf) en het huwelijkswapen van het echtpaar.

Van de hand van Van Arnhem bleef in Zwolle en Leeuwarden meer interessant houtsnijwerk bewaard zoals de kast voor de zilveren raadsherenbekers van Zwolle in de hal van het stadhuis (1667), waarop de patroonheilige van Zwolle, de aartsengel Michael de draak doodt, het wapenbord van de raden van de Admiraliteit van Friesland (ca. 1670, Fries Museum) en de reliekschrijn voor het gebeente van Thomas van Kempen, 1673 (Onze Lieve Vrouwe-basiliek, Zwolle).

Wapenbord van de raden van de Admiraliteit van Friesland door Hermannus van Arnhem, ca. 1670 (Fries Museum, Leeuwarden). Let op de bijzondere signatuur in de rechterbenedenhoek : H.V.A. fe. Zwol

Hermannus van Arnhem Reliekschrijn voor Thomas a Kempis Onze Lieve Vrouwebasiliek Zwolle
Reliekschrijn voor het gebeente van Thomas van Kempen door Hermannus van Arnhem, 1673, gestoken op verzoek van de keurvorst-bisschop van Keulen, Maximiliaan Hendrik van Beieren (Onze Lieve Vrouwe-basiliek, Zwolle).

Meer lezen over deze bijzondere beeldsnijder ? Zie dan de artikelen ‘Hermannus van Arnhem, houtsnijder ‘ van J. Verbeek in het Bulletin van het Rijksmuseum nr. 2 en 3 uit 1968 en het artikel “Seer cierlijk gemaeckt” in het Zwols Historisch Tijdschrift 36 (2021) nr. 3 door Saskia Zwiers

Uitgelicht : restauratie voltooid !

Leave a comment

De conserverende restauratie van het Vrouwenhuis is na een periode van maar liefst 26 maanden voltooid. Meer dan twee jaar is er hard gewerkt aan onder andere daken en riolering, tegen vocht en voor ventilatie. Daarbij werden vele ontdekkingen gedaan die een nieuw licht werpen op de bouwgeschiedenis van het complex tussen Melkmarkt en Voorstraat. Leuke filmpjes daarover vindt u bij de pagina ‘Vrouwenhuis’ .

Veel is vernieuwd en verbeterd maar op het oog is er nauwelijks iets veranderd aan interieurs en exterieur.

In 2023 is aan Stichting het Vrouwenhuis voor deze conserverende restauratie de Erfgoedprijs Zwolle-Kampen toegekend. In het in oktober 2023 te verschijnen boek ‘Het Vrouwenhuis van Aleida Greve. Hofje vol historie’ wordt ook aandacht aan de restauratie en de nieuwe bouwhistorische inzichten besteed.

Exact om 12.00 uur (wintertijd 13.00 uur) komt de zon achter de Peperbus tevoorschijn

Uitgelicht : een trompe-l’oeil van een trompe-l’oeil

Deur met een trompe-l’oeil van een wuivende dame, olieverf op hout, ca. 1700

De wuivende dame op de deur van de regentenkamer van het Vrouwenhuis is een bijzonderheid. Zij draagt de mode van rond 1685-1700, met een hoog fontangekapsel (bedacht door Madame de la Fontange).

Zo’n levensechte afbeelding wordt een trompe-l’oeil genoemd : gezichtsbedrog. Als de werkelijke deur dicht is, houdt zij hem al open en zien wij de hoek van de kamer achter haar, met een beschilderd behang.

Het is een van de oudste trompe-l’oeils van een mensfiguur in Nederland.

Tijdens de restauratie van het Vrouwenhuis 2020-2022 moet de deur en de achterliggende kamer beschermd worden. Maar zo’n lichtgrijze stofdeur is ook maar saai. Daarom werd bedacht om opnieuw een trompe-l’oeil van deze beschilderde deur te maken, compleet met deurkozijn, zoals op de ansichtkaart die in het Vrouwenhuis verkocht wordt. Drie Zwolse ‘penseelprinsessen’ togen aan het werk.

Vrouwenhuis Zwolle trompe-l'oeil van een wuivende dame op de deur van de regentenkamer, met een fontangekapsel, olieverf op hout, 1700
Eerste opzet trompe-l’oeil van een trompe-l’oeil, met de hulp van een kwadraatrooster. Potlood en acrylverf op gegrondverfd hout
Vakken vullen (van het kwadraatrooster) !!! Nu moet ze nog smoel krijgen. Daarvoor wordt portretschilderes Rana Berends aan het werk gezet
Rana Berends heeft een foto van de originele deur op haar mobiel staan
Saskia Zwiers gaat verder met heel nederig werk. Ook belangrijk !
Vrouwenhuismuseumassistent Riët Stegehuis schildert aan het landschap op het behang achter de vrouw
Een streepje schaduw doet wonderen. Net als een lichtpuntje op een parel. Maar we zijn er nog lang niet!
Wat is er nou leuker dan een barstje in een tegel te mogen schilderen. Het echte barstje zit linksboven op de foto, naast de drempel van de originele deur
De echte deur uit 1700 (rechts) gaat het pand verlaten en wordt veilig opgeborgen in een depot. Maar voor de verhuizers komen mogen de dames nog eenmaal samen op de foto….

Sinds september 2022 is, na bijna 2 jaar opslag, de originele deur uit 1700 teruggeplaatst in de kozijnen van de regentenkamer. Na het signeren door de schilderessen Rana Berends, Riet Stegehuis en Saskia Zwiers werd de tweede-deurdame-op-de stofdeur compleet met betonspetters, vlekken en krassen gevernist en in maart 2024 aan de muur van de nieuw ingerichte ontvangstkamer gehangen.

Uitgelicht : een noodzakelijke restauratie (2020-2022)

De voorgevel aan de Melkmarkt 53 zal van kleur verschieten

De monumentale panden waarin Museum Het Vrouwenhuis is gehuisvest krijgen een grondige restauratie. De werkzaamheden starten in augustus 2020 en zijn naar verwachting in 2022 afgerond. In die periode is het museum gesloten voor bezoekers.

Het onderkomen van het historische Vrouwenhuis, gelegen tussen de Melkmarkt aan de voorzijde en de Voorstraat aan de achterzijde, is hard toe aan een grootschalige restauratie. Zowel aan de buitenkant als aan de binnenkant moet er veel gebeuren. Er wordt gewerkt vanaf het dak tot en met de riolering en fundering.

Het Vrouwenhuis bestaat uit verschillende panden die in de 17de eeuw al samengevoegd zijn. Het voorhuis aan de Melkmarkt is in de kern het oudst en staat er al meer dan 650 jaar. Het dwarsstuk aan de Voorstraat is als laatste gebouwd in de 18de eeuw, toen het al Vrouwenhuis was. Binnen heerst een groot vochtprobleem dat nu eens moet opgelost. Daken, goten en stucwerk worden niet alleen aangepakt voor betere isolatie maar vooral ook voor betere ventilatie. Interieur en collectie zijn dan beter beschermd. Bovendien wordt bespaard op energie en is het eeuwenoude pand beter voorbereid op de gevolgen van klimaatverandering.

De wirwar aan panden zorgt ook voor een chaotische riolering. Zo wordt bijvoorbeeld het rioolstelsel op de binnenplaats aangepakt. De beerput onder de tuinbak wordt verwijderd en er wordt een betere aansluiting op het gemeenteriool gemaakt. Bij de vorige restauratie in 1985-1987 werd in de kelder een beerput met leuke vondsten geleegd. Wie weet wat er nu nog het daglicht ziet…  

Als het museum na de werkzaamheden weer opengaat is er aan het interieur weinig veranderd. Dat is de afgelopen 20 jaar al verbeterd met o.a. de restauratie van het 130 jaar oude imitatiegoudleerbehang in de regentenkamer. Wat wel zal opvallen bij de oplettende voorbijganger is dat het museum ook een soort facelift ondergaat: de voorgevel van het huis krijgt een andere kleur. Kleurenonderzoeker Bert Jonker heeft vastgesteld dat delen van de gevel die nu wit zijn, oorspronkelijk een zandsteenkleur hadden.

Zodra het museum weer opengaat in 2022, worden ook de geplande festiviteiten rondom stichteres Aleida Greve weer hervat. Vanwege de corona-uitbraak kon dat in mei niet doorgaan.

Wie benieuwd is naar de vorderingen van de restauratie kan het museum online volgen via website, Twitter of Instagram (@vrouwenhuiszwolle).